Lessons learned uit een warmteproject

Warmte wordt gezien als een duurzame en toekomstbestendige oplossing voor het verwarmen van de gebouwde omgeving. Bij de realisatie van een warmtenet komt echter wel het een en ander kijken. Zeker als je de kans op succes wilt verhogen, is het goed vooraf een aantal punten in acht te nemen.

We praten met Natallia Tan, projectleider Warmte Infra bij Enpuls. Zij nam deel aan het project EnergywebXL, waarbij restwarmte vanuit het haven- en industriegebied in Moerdijk ingezet zou worden om bedrijven en woningen in de wijde omtrek te voorzien van warmte. Ben je beleidsmaker bij de lokale of landelijke overheid of op een andere manier betrokken bij de warmtetransitie? Lees verder voor de belangrijkste lessons learned uit dit warmtenetproject.

Doel EnergywebXL

De CO2-uitstoot in West-Brabant verlagen door verduurzaming van de warmtevraag van de glastuinbouw en industrie. Dat was het hoofddoel van project EnergywebXL. Samen met provincie Noord-Brabant, Shell, de Suiker Unie en het glastuinbouwgebied Nieuw Prinsenland bereidde Enpuls de aanleg van een warmtenet en een CO2-leiding voor. Het realiseren van een eerste verbinding, waarbij de warmtevraag van de glastuinbouw ingevuld zou worden met restwarmte vanuit Shell, was fase één. Indien succesvol, zouden ook kernen in de omgeving aangesloten kunnen worden op het warmtenet.

Onvoorziene uitdagingen

“Het was een project met veel potentie, maar door een aantal veranderde omstandigheden was het na een jarenlange voorbereiding ineens niet meer uitvoerbaar”, vertelt Natallia. “De daling van de gasprijzen en de stijging van de elektriciteitsprijzen en de Opslag Duurzame Energie hebben een grote impact gehad op onze businesscase, die vanaf het begin natuurlijk al uitdagend en kapitaalintensief was. Ook de beperkte beschikbaarheid van externe CO2, die de glastuinbouw nodig heeft voor plantgroei, speelde een rol. Hetzelfde geldt voor de beoogde gebiedsuitbreiding, die onder druk kwam te staan door de oplaaiende stikstofdiscussie. Eind 2019 hebben we gezamenlijk moeten besluiten het project stil te leggen.”

Blauwdruk voor andere projecten

Ondanks dat het project in kosten en investeringen per ton bespaarde CO2 relatief goedkoop was, bleek de businesscase in dit geval niet haalbaar. “Spijtig, maar het project kan tóch een voorbeeld zijn voor de realisatie van warmtenetten”, aldus een bevlogen Natallia. “De potentiële energiebesparing stond gelijk aan 50.000 huishoudens! Reden genoeg dus om te leren van de zaken die bij ons roet in ’t eten gooiden. Als onderstaande punten aangepakt worden, hebben toekomstige warmtenetten meer kans van slagen.”

Aandachtspunten bij de aanleg van een warmtenet

1. Geef overheidssubsidies vorm

“Dit soort projecten is kapitaalintensief en subsidies vanuit het rijk zijn essentieel. Helaas staat alles rondom overheidssubsidies voor warmtenetten nog in de kinderschoenen. Dit jaar zijn de eerste contouren geschetst, de nadere invulling moet nog uitgewerkt worden. Terwijl het een voorwaarde is voor het van de grond komen van warmtenetten. Dergelijke projecten kunnen niet alleen door de initiatiefnemers gedragen worden.”

2. Bekijk zaken vanuit een ander perspectief

“Om de doelstellingen uit het Klimaatakkoord te kunnen behalen, is een goed ondersteuningsregime en consistente regelgeving vanuit de overheid belangrijk. Hiervoor is het nodig een aantal zaken vanuit een ander perspectief te bekijken. Kijk bijvoorbeeld naar de energiebelastingen en CO2-erkenning, specifiek voor de verduurzaming van de glastuinbouw. Hebben bepaalde prikkels nog altijd het gewenste effect voor de warmtetransitie? Een ander issue is de CO2-levering aan de glastuinbouw voor de plantengroei. Als het idee is dat glastuinbouwbedrijven op termijn ook hun eigen WKK-installatie uit gaan zetten, dan moet die CO2 ergens anders vandaan komen. Ondersteunend beleid is hiervoor hard nodig.”

3. Creëer een incentive voor hergebruik van restwarmte

“Het is natuurlijk absurd om warmte ergens weg te koelen, terwijl het gewoon gebruikt kan worden om bedrijven en woningen in de omgeving op een alternatieve manier te verwarmen. Industriële restwarmte is bovendien een bron van warmte die we goed kunnen inzetten voor warmtenetten. Door bijvoorbeeld een heffing op het lozen van restwarmte in te voeren, creëer je een incentive voor de ontwikkeling van warmtenetten.”

4. Kijk naar lange termijn bij de stikstofdiscussie

“Het klopt dat we te veel stikstof uitstoten met z’n allen. Dit komt onder andere door ons verkeer, de landbouw en de bouw van infrastructuur en utiliteiten. En dus mag je niet zomaar een glastuinbouwgebied uitbreiden of een regionaal warmtenet aanleggen, zoals voor ons project nodig was. Hier komt te veel stikstofuitstoot bij kijken. Om toekomstbestendige verduurzaming mogelijk te maken, is deze aanleg aan de voorkant echter nodig.”

Overheid, help!

De conclusie? “Hulp vanuit de overheid is nú nodig!” zegt Natallia beslist. “Met alle mooie ambities en plannen om ons klimaat te verduurzamen, is veel geld gemoeid. Wat me extra zorgen baart in deze coronatijd, is dat klimaatplannen niet de benodigde prioriteit krijgen. Ze komen nog meer on hold door de huidige economische en gezondheidsproblemen. Het klimaat wordt gezien als langetermijnuitdaging. Terwijl het punt is dat we juist nú iets moeten ondernemen. We kunnen het ons niet veroorloven te wachten tot het te laat is. Tijd voor actie!”

Lees meer over onze Warmte Infra projecten.

Onze visie warmtenetten geven de belangrijkste prioriteiten van nu aan.

Enexis Group
Nieuwsbericht
Enexis Groep focust op kerntaken om energietransitie optimaal te realiseren

Energietransitie-versnellende activiteiten Enpuls stoppen, Enpuls Warmte Infra blijft.

Maankwartier Centrale
Persbericht
Enpuls verstevigt positie in warmtemarkt met overname infrastructuur Mijnwater

Het Limburgs Energiefonds (LEF) verkoopt de warmtenet-infrastructuur van Mijnwater aan Enpuls, onderdeel van netwerkbedrijf Enexis Groep. Met Enpuls als partner kan Mijnwater verder doorontwikkelen. Zo kan Mijnwater een grotere bijdrage leveren aan onder andere de verduurzaming van de regio Parkstad. Daarnaast kan hierdoor, samen met de betrokken gemeenten, de energietransitie nader vormgegeven worden. Zo kan door deze samenwerking de uitrol van nieuwe warmtenetten versneld gerealiseerd worden. Vandaag hebben Henk Visser namens Enpuls en Philip Tan namens LEF in Heerlen de overname afgerond.

Shutterstock 1366579751
Visie
Een succesvolle start met collectieve wijkaanpak

In 2050 moet Nederland aardgasvrij zijn. De gemeenten staan voor een grote opgave om wijkgericht en planmatig te verduurzamen. Maar waar begin je?

Slimme wijken presentatie
Persbericht
Enpuls helpt gemeenten met maatregelpakketten voor verduurzaming van wijken

Enpuls heeft in samenwerking met voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal een praktisch proces en ondersteunende middelen ontwikkeld voor een collectieve wijkaanpak: de Slimme Wijken Aanpak. Daarin staat een stap-voor-stap benadering met isolatiemaatregelen centraal. De Slimme Wijken Aanpak wordt kosteloos aangeboden aan gemeenten en hun energieloketten.

Warmtenetten Visie
Visie
Vaart maken met warmtenetten

Warmtenetten vormen een belangrijke oplossing voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Daarom doet Enpuls een serie voorstellen en aanbevelingen om vaart te maken met warmtenetten.

warmtenet - 2 buizen plus mensen.jpg
Download
Whitepaper Vaart maken met warmtenetten

Redenen om te kiezen voor collectieve warmtenetten in de gebouwde omgeving. Lees onze beschouwing in de whitepaper.

200203 4145
Podcast
Podcast: Lang leve de hybride warmtepomp
Persbericht Warmtenet
Persbericht
Nieuwe stap in ontwikkeling duurzaam warmtenet binnenstad Maastricht

De gemeente Maastricht, Universiteit Maastricht en Enpuls (onderdeel van Enexis Groep) hebben vandaag een overeenkomst ondertekend om gezamenlijk onderzoek te doen naar de geschiktheid van de ondergrond van het centrum voor de ontwikkeling van een grootschalig duurzaam warmtenet.

HWP Nieuwe Afbeelding
Blog
Installatiegroep Breman ziet volop potentie in de hybride warmtepomp

De hybride warmtepomp is in opmars. Branchevereniging Techniek Nederland heeft de ambitie om de komende tien jaar minimaal een miljoen van deze apparaten in Nederlandse woningen te installeren. Daarvoor is nog wel veel werk aan de winkel.

Mijnwatercentrumleiding
Blog
Aannemers staan klaar voor aanleg warmtenetten

Een nieuwe mijlpaal op de route naar betaalbare, schaalbare en duurzame warmtenetten: negen aannemers hebben zich verbonden aan Enpuls Warmte Infra voor de aanleg van warmtenetten. ‘We zijn heel blij met deze nieuwe partners. We verwachten zelfs nog meer aannemers die met ons bouwteams willen vormen’, zegt projectleider Natallia Tan.

778108306
Blog
Eerste gemeenten aan de slag met Slimme Wijken Aanpak

Aardgasvrij in 2050 is de stip aan de horizon, maar nu al kunnen woningen aardgasvrij-ready worden gemaakt. Om beleidsmakers en programmaverantwoordelijken bij deze uitdaging te ondersteunen, lanceerde Enpuls in 2020 de Slimme Wijken Aanpak (SWA).

Zon windmolens
Persbericht
Neem maatschappelijke waarde wind- en zonneprojecten mee in de Regionale Energiestrategie
Peakshaving Soltroenergy
Persbericht
Sterke verkleining van aansluiting zonneparken mogelijk met peakshaving
Windmolens zonsondergang
Webinar
Webinar: maatschappelijke kosten/baten zon en wind op land
Parkeetplaats met laadpalen
Webinar
Laadpalen overbezet in ruim 1 op de 3 Nederlandse buurten
Jongetje Dat In De Plas Springt
Trend
TrendPuls 4 - Klimaatadaptie
Warmtenetten
Podcast
Laat die warmte maar komen
warmtenet - 2 buizen plus mensen.jpg
Download
Leaflet Enpuls Warmte Infra

Enpuls Warmte Infra richt zich op het mogelijk maken van duurzame warmte-infrastructuur. Lees onze leaflet!