Hoe zorg je ervoor dat de mensen die het verst van de energietransitie afstaan, het er toch met elkaar over gaan hebben? Met die uitdaging zijn conceptontwikkelaars Kirstin van der Aalst en Liza Blummel van Enpuls aan de slag gegaan. Daarbij lag de focus specifiek op twee zogenoemde aandachtswijken in Rotterdam, waar de energietransitie bij de bevolking nauwelijks leeft.

“Je ziet in dit soort wijken dat de energietransitie in Nederland nog niet heel inclusief is”, vindt Liza. “Er zit hier rond dit thema vooral veel weerstand en boosheid. Terwijl de bewoners er wel mee aan de slag moeten: het zijn tenslotte twee van de wijken die als eerste van het gas afgaan.”

Om te onderzoeken hoe ze de bewoners beter bij de energietransitie kunnen betrekken, kozen de twee ontwerpers voor een social design-proces, vertelt Kirstin. In 8 stappen naar een inclusieve energietransitie. “Daarbij staat de gebruiker in alle stappen centraal. We zijn dus eerst gaan kijken wat er bij deze doelgroep leeft, en op welke manieren je het beste een boodschap kan communiceren.”

Stapsgewijs kwamen ze op het idee om een variant van het populaire spel Cards Against Humanity te ontwikkelen. In dit humoristische gezelschapsspel verzamel je punten door in de ogen van andere spelers de meest grappige kaartcombinaties te maken.

IJsbreker

De Enpuls-variant kreeg de naam ‘Waanzin’. Het is een interactief kaartspel geworden over energie en verduurzamen. Het gezelschapsspel dient vooral als een ijsbreker, zodat spelers op een luchtige manier kennismaken met de energietransitie en alles wat daarbij komt kijken. Tijdens de pilotfase werd het spel door tientallen mensen getest.

“Voor ons was het in ieder geval heel belangrijk dat mensen er lol in zouden hebben”, zegt Liza. Dat is gelukt: op de vraag hoe leuk de deelnemers het spel vonden, scoorde ‘Waanzin’ het rapportcijfer 8.

Die hoge score is volgens de ontwikkelaars onder meer te danken aan de mogelijkheid om de kaarten op maat te maken. Je kan speelkaarten aanpassen naar de betreffende wijk en er zo echt een lokale kleur aangeven, vertelt Kirstin. “Van pleintjes tot buurtcafés en lokale bekendheden, dat helpt enorm om het spel herkenbaar en daarmee laagdrempelig te maken. Ook hebben we lege kaartjes toegevoegd, zodat mensen die zelf in kunnen vullen.”

Het social design-proces werkte volgens Kirstin en Liza erg goed. “Het hielp enorm om de bewoners in alle stappen van het proces te betrekken”, vinden ze. Ze hopen de aanpak dan ook bij andere projecten in te gaan zetten.

TwynstraGudde

Om het spel na de succesvolle pilot verder op te schalen, werd het concept overgenomen door TwynstraGudde. Het organisatieadviesbureau helpt overheid en bedrijfsleven op veel van de grote en urgente thema’s van deze tijd. Denk aan veiligheid, diversiteit, mobiliteit, digitalisering, maar ook de energietransitie. Door de combinatie van advies, management en opleidingen biedt het bureau opdrachtgevers unieke, werkbare oplossingen. De adviseurs van TwynstraGudde vinden het belangrijk om altijd iets van blijvende waarde te creëren. Hierdoor hebben ze een directe impact op (toekomstige) maatschappelijke en economische ontwikkelingen.

TwynstraGudde zet zich al langer in voor een mensgerichte energietransitie. In haar advieswerk richting bijvoorbeeld beleidsmakers benadrukt het bureau steevast hoe belangrijk het is om bewoners bij verduurzaming te betrekken. Hiervoor zetten ze diverse aanpakken in als participatie, strategisch omgevingsmanagement en social design. Een goede match dus met ‘Waanzin’, zegt Hanke Nijman, die bij TwynstraGudde als adviseur in de energietransitie werkt. Ze richt zich met name op innovatie en social design en zag in de praktijk hoe lastig het kan zijn om de verbinding te maken met mensen die in het dagelijks leven helemaal niet met energie en duurzaamheid bezig zijn. “Dat we met ‘Waanzin’ toch langzaam dit gesprek kunnen openen, sluit heel erg aan bij onze visie op de mensgerichte energietransitie”, geeft ze aan.

Dat het spel op maat kan worden aangepast, ziet Hanke als een groot pluspunt. “We werken samen met veel initiatiefnemers in de energietransitie, zoals bewonersinitiatieven of energiecoöperaties. Dat het spel de ruimte biedt om de kaarten aan te laten sluiten op wat er lokaal speelt, maakt het een hele geschikte ijsbreker. Nu fysiek spelen door de coronamaatregelen nog even lastig is, hopen we het op die manier ook online tijdens evenementen in te zetten.”

Meer weten over het kaartspel ‘Waanzin’? Neem dan contact op met Hanke Nijman via hni@tg.nl of +31682440761.

Wil je ook werken aan een inclusieve energietransitie? En ben je benieuwd hoe je een social design-proces als die van Kirsten en Liza opzet? Wij hebben de stappen overzichtelijk voor je op een rij gezet. Ontdek hoe je in 8 stappen naar een inclusieve energietransitie gaat. 

778108306
Blog
Eerste gemeenten aan de slag met Slimme Wijken Aanpak

Aardgasvrij in 2050 is de stip aan de horizon, maar nu al kunnen woningen aardgasvrij-ready worden gemaakt. Om beleidsmakers en programmaverantwoordelijken bij deze uitdaging te ondersteunen, lanceerde Enpuls in 2020 de Slimme Wijken Aanpak (SWA).

Overleg Slimme Wijken Aanpak
Blog
Maak een succesvolle start met de slimme wijken aanpak in jouw gemeente

Hoe maak je een vliegende start met de warmtetransitie in jouw gemeente? In welke wijken zit de meeste potentie rondom energiebesparing en duurzaamheid? En hoe krijg je hier groepen woningeigenaren sneller in beweging, zodat je klimaatafspraken uiteindelijk kunt waarmaken?

Slimme wijken presentatie
Persbericht
Enpuls helpt gemeenten met maatregelpakketten voor verduurzaming van wijken

Enpuls heeft in samenwerking met voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal een praktisch proces en ondersteunende middelen ontwikkeld voor een collectieve wijkaanpak: de Slimme Wijken Aanpak. Daarin staat een stap-voor-stap benadering met isolatiemaatregelen centraal. De Slimme Wijken Aanpak wordt kosteloos aangeboden aan gemeenten en hun energieloketten.

Wijk (1)
Podcast
Een duurzame wijkaanpak, zo krijgen we woningen van het gas af
Huis met energielabel
Visie
Energiebesparing als startpunt van de transitie

Het mooie van energiebesparing is dat de woningeigenaar er vandaag al mee kan beginnen.

Poster Slimme Wijken Aanpak
Download
Slimme Wijken Aanpak voor gemeenten

De gemeenten staan voor een grote opgave om wijkgericht te verduurzamen. Enpuls ontwikkelde daarom een praktisch proces onder de naam Slimme Wijken Aanpak. Lees de brochure.

Wijk
Blog
Slimme Wijken Aanpak helpt gemeenten in ambitie naar aardgasvrij wonen

De komende 10 jaar moeten zeker 1,5 miljoen huizen in Nederland worden klaargestoomd voor een toekomst zonder aardgas. Aan gemeenten de taak om die enorme opdracht te regisseren. Enpuls helpt een handje mee, met de lancering van de nieuwe Slimme Wijken Aanpak.

Poster Slimme Wijken Aanpak
Visie

HWP Nieuwe Afbeelding
Blog
Installatiegroep Breman ziet volop potentie in de hybride warmtepomp

De hybride warmtepomp is in opmars. Branchevereniging Techniek Nederland heeft de ambitie om de komende tien jaar minimaal een miljoen van deze apparaten in Nederlandse woningen te installeren. Daarvoor is nog wel veel werk aan de winkel.

Woonplan Ontdekkingstocht
Blog
Woonplan: de ontdekkingstocht naar een gebruiksvriendelijke tool

Onze conceptontwikkelaars spraken met tientallen bewoners om te achterhalen hoe ze precies keuzes maken bij woningverbetering. De ontwikkeling van Woonplan was een ware ontdekkingstocht, vertellen ze in dit blog.

200203 4145
Podcast
Podcast: Lang leve de hybride warmtepomp
Woonwijk
Blog
Hybride warmtepomp: dé sleutel om de energietransitie op gang te brengen

Enpuls ziet een belangrijke rol voor de hybride warmtepomp in de energietransitie. Hoe je als gemeente het gebruik ervan kunt stimuleren, lees je in deze blog.

warmtenet - 2 buizen plus mensen.jpg
Download
Whitepaper Vaart maken met warmtenetten
Warmtepompp
Visie
Hybride warmtepomp als alternatief voor aardgas

Hoe zorgen we ervoor dat alternatieven voor de cv-ketel, zoals warmtepompen, terrein gaan winnen? En populairder worden?

Samenwerkingen warmtepomp
Visie
Onze visie in de praktijk
Shutterstock 1037714281 Bewerkt
Persbericht
Aardgas vervangen door zonnewarmte
Sudoku Energietransitie Li
Blog
De sudoku van de energietransitie
Ecovat.png
Video
Wijken verduurzamen met Ecovat