Datum:29-04-2020
Flexibel energiesysteem

Een idyllische omgeving in vuur en vlam

Vol verwachting was ik onderweg naar de Australische oostkust waar ik mijn vrienden zou treffen voor een week samen aan zee. Een week in het Ben Boyd National Park, samen in het vakantiehuis dat al decennia in hun familie was. Een week vissen, mosselen zoeken, barbecueën, bijpraten, wandelen en surfen. Het was mijn vierde keer daar en ik was van die plek gaan houden.

Wonboyn, een dorpje van niets. Als je de verharde weg verlaat is het een uur crossen over een paadje dat meer lijkt op een opgedroogde rivierbedding dan op een openbare weg. De eerste keer dat ik ernaartoe reed hoorde ik alles in mijn auto rammelen. De omgeving is idyllisch. Onderweg zie je wallaby’s wegspringen en papegaaien langs je heen scheren. Je rijdt langs de holen waar ‘s nachts wombats uitkomen en door het woud waar talloze vogelgeluiden weerkaatsen tegen de bomen. Met de ene boom nog imposanter dan de ander. En dan ineens verschijnt de baai met daarachter de oceaan. En zeven huisjes op een rij. Dat is Wonboyn.

Omsingeld door vuur

Het was de ochtend van oudejaarsdag 2019. Ik stond op het punt om van Adelaide naar de Australische oostkust te vliegen totdat ik een berichtje kreeg van een vriend die ik in Wonboyn zou treffen. Ik moest maar niet komen omdat hij en zijn gezin Wonboyn net in allerijl waren ontvlucht. Ze hadden wat eten meegegrist en waren in de auto gesprongen. De bosbranden, die in andere delen van het land al woedden, waren razendsnel opgerukt en hadden nu het hele zuidoosten van Australië in hun greep. Omsingeld door het vuur zaten ze in een dorp twee uur verderop. Ze waren veilig, maar een vakantie zat er niet in. Even ademhalen.

Drie dagen later zaten ik in Melbourne bij hen thuis op de bank. De brandweer had gezorgd voor een ontsnappingsroute waardoor ze via een flinke omweg thuis waren gekomen. Het was het begin van een week je adem inhouden. In onzekerheid wachten op de toekomst van het huisje, waar ze al decennia vakanties met hun families doorbrachten. Op televisiebeelden zagen we met afschuw hoe de natuurgebieden werden verwoest.

Wachten in afgrijzen

Het werd een week van stilstand, horror, wanhoop en verdriet. Van wachten in afgrijzen. Ook Melbourne, honderden kilometers van Wonboyn, rook inmiddels naar smeulend hout. Het zicht werd in de stad met de dag beperkter.

Op televisie zagen we verkoolde bomen, verbrande koala’s en oranje luchten. Met hele dorpen op het strand, het vuur ontvlucht. We werden er niet gelukkiger van. Ik merkte dat we ons ergens aan vast wilden klampen, ergens hoop uit wilden halen. En dat we dat richtten op het huis. We hadden elke app geïnstalleerd die ook maar iets zei over de bosbranden en Wonboyn. We luisterden elke avond online naar de lokale radiozender van Zuidoost-Australië. We appten met lokale bewoners die achter waren gebleven. Een bewoner had nog  screenshots gemaakt van een webcam in Wonboyn die het nog deed. We zagen een vuurzee .

Het nieuws hielp niet echt. Het zaaide twijfel en hoop. Zou de windrichting draaien? Zou het stoppen voor de baai? Misschien ging het wel regenen. Kortom: zou Wonboyn overleven?

Onderdeel van het ecosysteem

We wisten dat bosbranden bij eucalyptusbossen horen. Het is onderdeel van het ecosysteem. De bast en bladeren van eucalyptusbomen zijn erg brandbaar en moedigen vuur juist aan. Zo kan eenmaal in de zoveel jaren een lokale brand de bosbodem opruimen en ruimte maken voor de zaden van deze majestueuze bomen. We kenden deze cyclus. Maar in het wachten stelden we ons de vraag: waren we op die verwoesting wel voorbereid? En waarom eigenlijk niet? Of niet genoeg?

Het wachten duurde dagen. We gingen voor afleiding naar het strand en de bioscoop. We maakten relativerende opmerkingen. We maakten plannen voor wederopbouw. We raakten in paniek. We zochten grip en vonden dat bij elkaar.

We hebben dit zelf veroorzaakt

De grootsheid van de branden was indrukwekkend. Australië was wel gewend aan bosbranden, het hoort nu eenmaal bij de Australische natuur. Maar de omvang van deze branden was ongekend. Het was overweldigend en de vraag kwam snel op: hoe kwam dit? Het besef kwam snel dat we dit als mensen zelf hadden veroorzaakt.

Dat klimaatverandering niet alleen een wetenschappelijke term is, maar een harde realiteit. Dat hogere temperaturen in Australië de kans op meer en heftigere bosbranden vergroten. We zagen een wereld verbranden in het vuur dat we zelf hadden aangestoken. Met onze vluchten, onze auto’s en onze industrieën.

Australië en de wereld hadden een nieuwe werkelijkheid gezien. Klimaatverandering is realiteit. Hoe gaan we ons aanpassen? In Australië werden plannen gemaakt voor na de branden. Afgelegen huizen zouden zelfvoorzienend moeten worden, voor het geval ze omsingeld zouden raken door bosbranden. Huizen zouden zelf branden moeten kunnen blussen.

Veel huizen hebben, net als Wonboyn, een enorme watertank. Voor de droge periodes, en omdat er nu eenmaal geen waternet is. Waarom gingen er eigenlijk bij een brand geen sprinklers af die het hele huis besproeien met water uit deze tanken? Waarom had niet ieder huis een luchtdichte kelder waarin je zou kunnen schuilen als een bosbrand overtrekt, met zuurstofflessen om het vol te houden?

Veel meer samen

Een andere groep Australiërs had meer hoop  in de kracht van de gemeenschap dan in het vernuft van de techniek en riep op tot samenwerking. Meer georganiseerde brandweer en lokale hulpdiensten. Australië was daar al goed in, maar wilde daar nog beter in worden. Dorpen moesten zich meer verenigen, grotere voorraden aanleggen en deze vooral delen. Inwoners konden elkaar voorlichten over brandveiligheid, EHBO en bosbeheer. Nummers werden uitgewisseld en Facebookgroepen opgericht. Verre buren, want je woont in de outback al snel ver uit elkaar, zou betere vrienden moeten worden. Alleen samen zou Australië deze nieuwe wereld aankunnen.

De dagen verstreken. Met ingehouden adem. Dinsdagochtend vroeg stapte ik uit mijn bed de woonkamer in. Er was nieuws over Wonboyn. Het vuur was door het gebied heengetrokken en Wonboyn had het doorstaan. Inmiddels waren we experts op het gebied van bosbranden geworden en wisten we dat het heetst van een vuurfront maar een paar minuten duurde. Dat huizen konden overleven. Achtergebleven buren hadden de huizen met man en macht verdedigd. We haalden dankbaar opgelucht adem. En beseften dat dit pas het begin was van een nieuwe werkelijkheid.

Schermafbeelding 2020 06 30 Om 09.21.50
Blog
Prognoseatlas geeft waardevolle inzichten over elektrisch vervoer

Hoe weet je als gemeente waar en wanneer de komende jaren oplaadpunten voor elektrisch vervoer nodig zijn? Check de Buurtprognose!

Zon windmolens
Visie
Slim duurzame energie opwekken op land

Hoe houden we de maatschappelijke kosten zo laag mogelijk, zodat we in 2030 vier keer zoveel duurzame stroom kunnen opwekken als nu?

Energiek Nieuws Week 27 Nieuws Week
Blog
Energiek Nieuws Week 27
Waterstof windmolen op zee
Blog
Waterstof. Heilige graal of overschat verhaal?

Is waterstof hét duurzame CO2-vrije alternatief voor fossiele grondstoffen en energiebronnen?

Vierkant Beeld Flexibiliteit Bnr
Podcast
Hoe manage je de toenemende energievraag?
Boer In Veld
Concept
Beregenen op ZON

Wil jij jouw op boerderij je dieselwerktuigen electrificeren? Enpuls heeft een onderzoek gedaan naar de voordelen. Lees er alles over in onze whitepaper of plan een bezoek aan één van de demo boerderij locaties.

Europese vlag
Visie
Clean Energy Package: het belang voor decentrale overheden

Wij hebben onderzoek gedaan naar het Clean Energy Package, een wetgevingspakket van de Europese Unie om de energietransitie te versnellen.

Overview Winnaars
Persbericht
Winnaars Enpuls Challenge onthuld
Waterdruppel
Visie
Onze visie op waterstof

We zien veel kansen om waterstof als energiedrager te gebruiken. Maar de vraag is hoe toepasbaar waterstof al is.

Groen Gas
Visie
Groen gas: noodzakelijke energiedrager in de transitie

Wij zien groen gas als een zeer waardevolle en noodzakelijke energiedrager in de transitie naar een volledig duurzaam energiesysteem.

Energie observer.png
Blog
Drijvend laboratorium voor duurzame energie

De Energy Observer is een varend laboratorium voor duurzame energie. Een schip van én voor de toekomst.

Beregenen Op Zon
Blog
Landbouw verduurzamen met elektrisch beregenen

Hoe zorg je ervoor dat het elektriciteitsnet in landelijke gebieden op een zonnige dag niet overbelast raakt door alle zonnestroom die boeren opwekken?

Grid Flex Heeten
Concept
Nieuwe marktmodellen: Grid Flex

In Heeten gebeurt het al: lokale opwek, verbruik én opslag van energie. Zo houden we geldstromen binnen de regio en stimuleren we lokale duurzame opwek.

Energie observer.png
Video
Experimenteren met nieuwe energie op zee
Bestelbus
Blog
Waarom is de elektrische bestelbus nog niet populair?

Enpuls onderzocht waarom we nog maar zo weinig elektrische bestelbussen zien en identificeerde maar liefst 13 thema’s die de transitie naar duurzaam goederenvervoer belemmeren. Lees meer of download het onderzoeksrapport.

Energiek Nieuws Week 25 Nieuws Week
Blog
Energiek Nieuws Week 25
Energiek Nieuws Week 26 Nieuws Week
Blog
Energiek Nieuws Week 26
Mossel
Blog
Een windmolen als mosselkwekerij

Toekomstbeeld van de Universiteit van Wageningen: in 2120 zwemmen dolfijnen in de Noordzee en eten we mosselen gekweekt op windmolens in zee. Lees alles over de toekomst.